Bukareszt

Nie bez powodu Bukareszt był nazywany Małym Paryżem lub Paryżem Wschodu. Twórcy pałaców i kamienic wzorowali się na XIX- -wiecznej architekturze francuskiej, a wiele z nich zaprojektowali mistrzowie znad Sekwany. Symbolem więzi obu krajów jest Łuk Triumfalny na północnych krańcach miasta, do złudzenia przypominający paryski pierwowzór.

 

Niechlubną rolę w najnowszej historii stolicy odegrał „wielki architekt i budowniczy socjalizmu” Nicolae Ceauşescu. Południową część centrum (w tym spory fragment zabytkowej starówki) wyburzono, wznosząc na tym miejscu monumentalne gmachy, których symbolem jest osławiony Pałac Parlamentu (wcześniej Pałac Ludu) – druga co do wielkości, po amerykańskim Pentagonie, budowla na świecie. Jednym z kaprysów Ceauşescu było wzbogacenie centrum o... rzekę. W tym celu wybudowano tamę na rzece Dâmboviţa i skierowano jej nurt przez serce stolicy. Zanim ruszy się zdecydowanym krokiem w kierunku Pałacu Parlamentu, warto zajrzeć do trzech cerkwi, „zamaskowanych” przez Ceauşescu współczesnymi blokami.

Biserica Domniţa Balaşa (cerkiew Księżniczki Balaşy; na tyłach reprezentacyjnego XIX-wiecznego Pałacu Sprawiedliwości) – świątynia z czerwonej cegły stanęła w 1751 r. na miejscu drewnianej cerkwi wzniesionej zaledwie kilka lat wcześniej. Została poważnie uszkodzona przez trzęsienie ziemi, stąd pomysł zbudowania kolejnej, w latach 1838–1842. Do naszych czasów dotrwała czwarta cerkiew budowana w latach 1881–1885 i mimo że nie jest to szczególnie cenny zabytek, warto tu zajrzeć dla atmosfery miejsca (w świątyni spoczywają członkowie rodziny Brâncoveanu). Biserica Mihai Voda (cerkiew Księcia Michała), nieco dalej na zachód, pośród tych samych blokowisk, przy str. Sapienţei, była częścią założenia klasztornego ufundowanego pod koniec XVI w. przez samego Michała Walecznego zanim został hospodarem Wołoszczyzny. Otaczające kompleks mury w miarę rozwoju miasta straciły na znaczeniu i z czasem je rozebrano. W czasach Ceauşescu cerkiew wraz z dzwonnicą przesunięto o kilkaset metrów na wschód, aby zrobić miejsce na socrealistyczne budowle. Wyburzono wtedy pozostałości murów obronnych i zabudowania przyklasztorne. Zniszczeniu uległ także pobliski ufortyfikowany monastyr Vacareşti z początku XVIII w., wzorcowy przykład stylu Brâncoveanu. Manastirea Antim (klasztor Antim; str. A. Ivireanu) – kolejny zabytek ukryty wśród socrealistycznych bloków – stoi bardzo blisko Pałacu Parlamentu. Budowę kościoła i klasztoru ufundowanego przez metropolitę Antima Ivireanula rozpoczęto w 1713 r. za panowania Constantina Brâncoveanu. Założenie powstało na miejscu wcześniejszej drewnianej cerkiewki i zostało konsekrowane w 1715 r. W latach 1860–1863 odnowiono elewację, a wnętrze pokrył nowymi malowidłami Petre Alessandrescu. W przedsionku warto zwrócić uwagę na kolumny zwieńczone ciekawymi, bogato zdobionymi kapitelami. Do środka prowadzi piękny portal (również obramowania okien są bardzo ozdobne) – drzwi podobno wyrzeźbił sam metropolita.

Monumentalny Palatul Parlamentului (Pałac Parlamentu) jest jedną z największych atrakcji Bukaresztu. Gmach wznosi się na południowy zachód od centrum, na zachód od Piaţa Unirii, skąd prezentuje się najbardziej efektownie. Pałac Parlamentu jest największą po amerykańskim Pentagonie budowlą na świecie. Wizję Ceauşescu wcielał w życie zespół 700 architektów i 20 tys. robotników pracujących na trzy zmiany. Prace rozpoczęto w 1984 r. i przerwano wraz z wybuchem rewolucji 1989 r., ale zasadnicza część była już wówczas gotowa (budowa trwa do dzisiaj). Realizacja projektu wymagała zburzenia kilkunastu cerkwi, trzech klasztorów oraz setek wspaniałych kamienic. Pałac Parlamentu ma 360 tys. m² powierzchni, a kubatura wynosi 2,5 mln m³. W środku kryje się wiele osobliwości, m.in. ważący kilkanaście ton dywan, 2,5-tonowy kryształowy żyrandol oraz sala o ścianach obitych jedwabiem.
W czasach Ceauşescu budowlę zwano Pałacem Ludu – współczesne miano nadano jej w czasie rewolucji 1989 r., kiedy to zebrał się tu pierwszy wolny parlament.

Od Pałacu Parlamentu na wschód ciągnie się bulwar Unirii, który w zamysłach Ceauşescu miał dorównywać paryskim Polom Elizejskim. Szeroka arteria liczy ponad 3 km długości i przecina ogromną Piaţa Unirii, wytyczoną po zrównaniu z ziemią dużej części starówki z ponad 20 cerkwiami, dwiema synagogami i klasztorem (nie wspominając o domach mieszkalnych). Wielkie wrażenie robi fontanna pośrodku ronda.

Na wzgórzu przy al. Dealul Mitropoliei wznosi się Biserica şi Palatul Patriarhiei (katedra prawosławna i Pałac Patriarchy). Budowę rozpoczęto za czasów hospodara Constantina Šerbana w połowie XVII w., ukończono za rządów Radu Leona (1664–1669) i już w 1661 r. metropolię przeniesiono z Târgovişte do Bukaresztu. Od 1922 r. katedra jest siedzibą patriarchy Rumunii. W latach 1834–1839 przeprowadzono gruntowną renowację, a jego obecny wygląd to efekt XX-wiecznych modernizacji. Pałac Patriarchy ukończono w 1708 r., a za czasów metropolity Nifona (1850–1875) dobudowano nowe skrzydła. Kamienny krzyż u stóp wzgórza pochodzi z 1713 r. – zastąpił starszą drewnianą konstrukcję postawioną przez Preda Brâncoveanu na cześć syna, zamordowanego w 1655 r. przez zbuntowanych żołdaków Papy. Po zachodniej stronie Piaţa Revoluţiei, przykuwa uwagę reprezentacyjny Palatul Regal (Pałac Królewski; Calea Victoriei 49–53). Pierwszy gmach w tym miejscu stanął na początku XIX w., ale później wiele razy był przekształcany i w zasadzie został zbudowany na nowo w latach 1930– 1937 według planów architekta Nenciulescu. W pałacu wzniesionym w 1815 r. przez kanclerza Dincu Golescu mieściły się w XIX w. najważniejsze urzędy państwowe, rezydowali hospodarowie (m.in. Aleksander Ghica, Barbu Štirbei i Alexander Ioan Cuza) oraz odbywały się oficjalne uroczystości.

Budowla została powiększona w 1885 r. przez francuskiego architekta Paula Gottereau, ale w latach 20. XX w. wzniesiono na jej miejscu nowy pałac w stylu neoklasycystycznym. Za rządów komunistycznych służył jako siedziba rady państwa, dziś można w nim podziwiać zbiory Muzeul Naţional de Arta (Narodowe Muzeum Sztuki) – kolekcja liczy ponad 100 tys. dzieł sztuki europejskiej ze szczególnym uwzględnieniem rumuńskiej. Muzeul de Istorie Naturala Grigore Antipa (Muzeum Historii Naturalnej im. Grigore Antipy; Šos. Kiseleff 1) to jedna z najstarszych tego typu placówek na świecie. Pośród 30 tys. eksponatów na szczególną uwagę zasługuje szkielet wymarłego trąbowca Deinotherium, zwierzęcia podobnego do słonia i mamuta. Jeden z najpiękniejszych budynków w Bukareszcie zajmuje Muzeul Naţional de Arte şi Tradiţii (Narodowe Muzeum Sztuki i Tradycji; Šos. Kiseleff 3), bardziej znane jako Muzeul Ţaranului Român (Muzeum Rumuńskiego Chłopa). Zbiory placówki zachwycają bogactwem: dość powiedzieć, że sama kolekcja ceramiki ludowej liczy około 18 tys. eksponatów.

Największy park Bukaresztu (pow.187 ha) – Parcul Herastrau - rozciąga się nad jeziorem o tej samej nazwie. Na jego terenie urządzono Muzeul Satului (Muzeum Wsi; Šos. Kisellef 28–30). Na rozległym terenie zgromadzono około 300 autentycznych budynków wiejskich. Drewniane chaty, kościoły, wiatraki, młyny wodne itp. stoją wzdłuż nieregularnych „ulic”. Skansen – jeden z najstarszych i największych w Europie – powinni odwiedzić szczególnie ci turyści, którzy nie mają zamiaru zapuszczać się na prowincję. Pomysłodawcami placówki (otwartej w 1936 r.) była grupa zapaleńców z socjologiem Dimitre Gusti (1880–1955) na czele, którzy przez kilka lat jeździli po rumuńskich wsiach w poszukiwaniu eksponatów do przyszłego muzeum.
(Fragmenty z przewodnika Pascala „ Rumunia”)

Mapa Bukaresztu z zaznaczonymi liniami metra	Mapa metra w Bukareszcie